Eğitim Danışmanı ve Sosyolog Barış Balcı, Penguen Kitabevi’nde “Akademik Başarıda Anne Baba Tutumları” başlıklı söyleşi gerçekleştirdi. Velilerin yoğun ilgi gösterdiği programda Balcı, akademik başarının yalnızca ders ve sınav sonuçlarından ibaret olmadığını belirterek, çocukların sosyal, duygusal ve günlük yaşam becerilerinin de desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
“Sürekli ders çalış demek işe yaramıyor”
Çocuklara anne babalarının en çok hangi davranışlarından şikâyet ettikleri sorulduğunda; “ders çalış” baskısı, fazla müdahale, teknoloji yasakları ve başka çocuklarla kıyaslanmanın öne çıktığını belirten Balcı, sürekli ders çalışma telkininin ters tepebileceğine dikkat çekti.
Balcı, “Bulaşık makinesi çalışmıyorsa düğmesine tekrar tekrar basıp ‘çalış’ demenin bir faydası yok. Bunun gibi velilerin öğrencilere baskı uygulayıp sürekli ‘ders çalış’ demesi de işe yaramayacaktır. Hatta ters tepki de gösterebilirler” ifadelerini kullandı.
Bu tür sorunların önüne geçebilmek için çalışma alışkanlığının küçük yaşlardan itibaren kazandırılması gerektiğini belirten Balcı; düzenli ders tekrarı, kitap okuma ve sorumluluk alma alışkanlıklarının çocukların gelişiminde önemli olduğunu söyledi.
“Çocuk kendi sorumluluklarını yerine getirmeli”
Çocukların kendi yapmaları gereken işleri kendilerinin yapmasının problem çözme becerilerini geliştirdiğini ifade eden Balcı, anne babaların çocuklarının yerine her işi yapmaması gerektiğini söyledi.
Çocuğun zorluklarla karşılaşmasının ve kendi ayakları üzerinde durmayı öğrenmesinin önemli olduğunu belirten Balcı, “Birçok şeyi çocuğun yerine anne baba yaptığı zaman çocuk o rahata ve konfora alışıyor. Daha sonra zorluklarla karşılaştığında bocalayabiliyor” dedi.
Balcı, çocuğun odasını toplamak gibi günlük sorumlulukların da çocuğa bırakılması gerektiğini belirterek, anne babaların bu süreçte sabırlı olması gerektiğini vurguladı.
“Çocuklar söylediklerinizi değil, gördüklerini yapar”
Söyleşide anne babaların çocuklar için rol model olmasının önemine de dikkat çekildi. Balcı, “Çocuklar söyleneni değil, gördüklerini yaparlar” diyerek, anne babaların kendi davranışlarıyla çocuklarına örnek olması gerektiğini ifade etti.
Kitap okuyan anne babaların çocuklarında da kitaba yönelik ilginin gelişebileceğini belirten Balcı, telefonla aşırı ilgilenmeyen ebeveynlerin çocuklarına da bu konuda olumlu örnek olabileceğini söyledi.
Evde kurallar ve tutarlı tutum önemli
Evde net kurallar ve sınırların bulunmasının çocukların sorumluluk bilincinin gelişmesi açısından önemli olduğunu belirten Balcı, anne babaların ortak ve tutarlı bir tutum sergilemesi gerektiğini söyledi.
Çocukların yatış ve kalkış saatlerinin düzenli olması, kitap okuması, ders tekrarı yapması, kendi yatağını toplaması, okul çantasını hazırlaması, yemekten önce ellerini yıkaması ve yemekten sonra dişlerini fırçalaması gibi alışkanlıkların küçük yaşlardan itibaren kazandırılmasının ilerleyen yaşlarda da fayda sağlayacağını belirtti.
Teknoloji kullanımında da sınırların belirlenmesi gerektiğini ifade eden Balcı, günlük teknoloji kullanımının iki saati aşmasının çocuklar açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
“Sağlıklı iletişim dozunda kullanılan ilaç gibidir”
Balcı, çocuklarla iletişimde doğru mesafenin kurulmasının önemine dikkat çekerek, bunu kirpi ailesi üzerinden anlattı. Kirpilerin birbirlerine fazla yaklaştıklarında dikenleri nedeniyle canlarının acıdığını ve uzaklaştıklarını belirten Balcı, tekrar yaklaştıklarında aynı durumla karşılaştıklarını, sonunda ise birbirlerini incitmeyecekleri uygun mesafeyi öğrendiklerini ifade etti.
Çocuklarla iletişimde beden dilinin de en az kullanılan kelimeler kadar önemli olduğunu vurgulayan Balcı, velilere çocuklarıyla konuşurken göz teması kurmaları, gülümsemeleri ve onları dikkatle dinlemeleri önerisinde bulundu.
“Kaya gibi değil, saz gibi esnek olun”
Anne babaların çocuklarına karşı esnek davranmasının da önem taşıdığını belirten Balcı, “Kaya gibi sert olmaktansa suyun akışına göre hareket eden sazlar gibi esnek olmak gerekiyor” dedi.
Ebeveynlerin çocukların gelişim dönemlerini ve değişen ihtiyaçlarını dikkate alarak tutumlarını gerektiğinde yeniden değerlendirmeleri gerektiğini ifade etti.
“Okul ve sınav başarısı tek ölçüt olmamalı”
Çocukların yalnızca sınav ve okul başarıları üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Balcı, her çocuğun farklı özelliklere ve yeteneklere sahip olduğunu söyledi.
Çocukların sosyal becerileri, iletişim gücü, problem çözme yeteneği, duygusal zekâsı, öz yönetim ve karar verme becerileri ile dayanıklılıklarının da dikkate alınması gerektiğini belirten Balcı, “Her biri parmak izi gibi birbirinden ayrı ve biricik. Onların iyi oldukları alanlara ve becerilerine odaklanmamız, olumlu yönlerini daha fazla görmemiz gerekiyor” dedi.
“Bütün kararları çocuklara bırakmayın”
Çocukların spor ve sanat etkinliklerine yönlendirilmesini, bir enstrüman çalmalarının veya bir spor dalıyla ilgilenmelerinin desteklenmesini öneren Balcı, bazı durumlarda karar verme sürecinde ebeveynlerin daha aktif olması gerektiğini söyledi.
Çocukların her zaman doğru tercihi yapamayabileceğine dikkat çeken Balcı, anne babaların kendi deneyimlerinden yararlanarak çocuklarına rehberlik etmelerinin önemine değindi.
Çocukların her istediklerinin yapılmasının da doğru olmadığını belirten Balcı, çocukların anne babalarının yanı sıra öğretmenleri ve güvendikleri diğer yetişkinlerin deneyimlerinden faydalanmasının, kendilerini bulma süreçlerine katkı sağlayacağını ifade etti.
“Çocuğunuzu koşulsuz sevin”
Balcı, çocukların yalnızca maddi ihtiyaçlarının karşılanmasının yeterli olmadığını belirterek, sevgi ve saygının da çocukların gelişiminde önemli bir yere sahip olduğunu söyledi.
Anne babasının sevgisini ve desteğini arkasında hisseden çocukların akademik süreçte daha özgüvenli olabildiğini ifade eden Balcı, çocukların koşulsuz sevildiklerini bilmelerinin önemine dikkat çekti.
Yaz aylarında iş deneyimi önerisi
Söyleşide çocukların yaz aylarında yaşlarına uygun işlerde küçük de olsa sorumluluk almalarının sağlayabileceği kazanımlara da değinen Balcı, para alışverişi yapmak, insanlarla iletişim kurmak ve kendi emeğinin karşılığını kazanmak gibi deneyimlerin çocukların ileride gerçek iş hayatına uyum sağlamalarına katkıda bulunabileceğini belirtti.
Sağlık kontrollerine dikkat çekti
Çocukların akademik başarısında sağlık durumunun da göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Balcı, özellikle görme sorunlarının okul başarısını etkileyebileceğine dikkat çekti. Çocukların düzenli sağlık kontrollerinin yapılmasını öneren Balcı, gerekli durumlarda aile hekimi değerlendirmesiyle kan tahlilleri yapılarak B12, D Vitamini gibi değerlerinin takip edilmesinin önemine değindi.
Leyla Balcı kendi deneyimlerini paylaştı
Etkinlikte Barış Balcı’nın eşi Aile Danışmanı Leyla Balcı da, kendi çocuklarının gelişim sürecindeki deneyimlerini katılımcı velilerle paylaştı. Çocukları baskılamadan onlara sevgi ve hoşgörü ile yaklaşılmasını önerdi.
Söyleşi, velilerin soruları ve Barış Balcı’nın değerlendirmeleriyle sona erdi.
